logo Δρ. Νικόλαος - Εμμ. Κ. Αγγουριδάκης
Ιατρός - Ωτορινολαρυγγολόγος
Χειρουργός Κεφαλής & Τραχήλου

                                         angouridakis.gr   1  ωρλ.gr

     ΓΙΑ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΚΑΛΕΣΤΕ ΣΤΟ     2   2310 920970

Ίλιγγος, Αστάθεια & Εμβοές

Ίλιγγος & Αστάθεια
Ίλιγγος ονομάζεται το ψευδές αίσθημα κίνησης, που αντιλαμβάνεται αιφνίδια ο ασθενής. Αυτό μπορεί να αφορά το σώμα του, οπότε το περιγράφει ως περιστροφή, ώθηση, τάση για πτώση ή αιώρηση προς τα πλάγια, εμπρός, πίσω, πάνω και κάτω. Μπορεί ακόμα να το περιγράψει ως κίνησης του χώρου, ενώ ο ίδιος είναι ακίνητος. Ο ίλιγγος μπορεί να εμφανιστεί σε όλες τις ηλικίες, κυρίως όμως αφορά στις μεγαλύτερες, είναι συχνότερος στις γυναίκες και διακρίνεται σε κεντρικής και περιφερικής αιτιολογίας. Ο κεντρικής αιτιολογίας ίλιγγος οφείλεται σε βλάβες και παθήσεις του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ), όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας, χωροκατακτητικές εξεργασίες, αιμορραγικά και αποφρακτικά επεισόδια του εγκεφάλου και της παρεγκεφαλίδας. Επιπλέον μπορεί να οφείλεται σε ψυχογενή αίτια, σε χρήση φαρμάκων, ορθοστατική υπόταση, υπογλυκαιμία κ.α. Ο περιφερικής αιτιολογίας ίλιγγος σχετίζεται σε παθήσεις του έσω ωτός και του αιθουσαίου συστήματος και πιο συγκεκριμένα το 90% των ασθενών με περιφερικό ίλιγγο πάσχουν από καλοήθη παροξυσμικό ίλιγγο θέσης, αιθουσαία νευρωνίτιδα και νόσο του Meniere, παθήσεις που δεν είναι επικίνδυνες για τη ζωή, αλλά ταλαιπωρούν και αγχώνουν τον ασθενή.
Η ωτορινολαρυγγολογία ασχολείται με τον ίλιγγο περιφερικής αιτιολογίας, ενώ με τον κεντρικής αιτιολογίας ασχολείται η νευρολογία. Συχνά όμως επιβάλλεται η συνεργασία των δύο αυτών ειδικοτήτων για εξεύρεση της καταλληλότερης αντιμετώπισης. Με δεδομένο ότι ο ασθενής και ο περίγυρός του δεν είναι σε θέση να αναγνωρίσει το αίτιο του ιλίγγου και ενώ ο περιφερικής αιτιολογίας είναι αβλαβής, ο κεντρικής αιτιολογίας μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα νόσου επικίνδυνης για τη ζωή, κάθε επεισόδιο που δεν υποχωρεί μετά από μερικά λεπτά της ώρας θα πρέπει να εκτιμάται άμεσα από ΩΡΛ ή Νευρολόγο.

Ίλιγγος περιφερικής αιτιολογίας
EpleyΤα κυριότερα συμπτώματα που εμφανίζει ένας ασθενής με ίλιγγο περιφερικής αιτιολογίας είναι η απότομη περιστροφή του χώρου, συνοδευόμενη από ήπια αστάθεια, ναυτία και εμέτους, απώλεια ακοής, αίσθημα πληρότητας του ωτός και εμβοή. Δεν προκαλεί ποτέ λιποθυμία, δηλαδή απώλεια αισθήσεων! Τα συμπτώματα υποχωρούν γρήγορα, σε διάστημα λίγων λεπτών ή και ημερών έως λίγων εβδομάδων σε πιο βαρειά επεισόδια. Παρακάτω αναφέρονται σε συντομία οι πιο συχνές περιπτώσεις περιφερικού ιλίγγου:
Ο καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσης και μετάθεσης της κεφαλής είναι ο συχνότερος περιφερικός ίλιγγος, καθώς αφορά περίπου το 20% των περιπτώσεων. Χαρακτηρίζεται από σύντομα επεισόδια ιλίγγου, όταν αλλάζει απότομα η θέση της κεφαλής. Αυτό συμβαίνει κυρίως όταν πάμε να σηκωθούμε ή να ξαπλώσουμε στο κρεβάτι ή όταν αλλάζουμε πλευρό, όταν προσπαθούμε να πάρουμε κάτι από ένα ψηλό ράφι, ή όταν σκύψουμε απότομα να πάρουμε κάτι από το πάτωμα. Οφείλεται στην μετακίνηση μικροσκοπικών κρυστάλλων, που ονομάζονται ωτόλιθοι, μέσα στους ημικύκλιους σωλήνες του λαβυρίνθου και υποχωρεί, όταν οι ωτόλιθοι σταματήσουν να κινούνται. Η διάγνωση του ιλίγγου θέσεως γίνεται από το ιστορικό του ασθενούς και ειδικούς χειρισμούς (Dix-Hallpike), ενώ η αποθεραπεία μπορεί να είναι αυτόματη, ή να απαιτηθούν ειδικές ασκήσεις και χειρισμοί (Epley, Semont, Brandt-Daroff) από τον ωτορινολαρυγγολόγο.
Η νόσος του Meniere είναι ήπια στην αρχή, αλλά σταδιακά επιδεινούμενη νόσος, η οποία οφείλεται στη περιοδική διάταση και δυσλειτουργία του υμενώδους λαβυρίνθου από αυξημένη παραγωγή ενδολέμφου, γι' αυτό και ονομάζεται ενδολεμφικός ύδρωπας. Παρουσιάζει εξάρσεις και υφέσεις, με επεισόδια ιλίγγου που συνοδεύονται απο βαρηκοΐα, εμβοές και αίσθημα πληρότητας του ωτός. Η βαρηκοΐα παρουσιάζει διακυμάνσεις με επιδείνωση κατά τη διάρκεια των επεισοδίων και βελτίωση μετά το πέρας τους. Η διάρκεια του επεισοδίου είναι από λίγα λεπτά έως μία ημέρα. Αντιμετωπίζεται φαρμακευτικά στην αρχή, ενώ μπορεί να απαιτηθούν εγχύσεις φαρμάκων ενδοτυμπανικά στη συνέχεια.
Η αιθουσαία νευρωνίτιδα είναι άσυπτη, πιθανότατα ιογενής φλεγμονή του αιθουσαίου νεύρου, για την οποία έχει ενοχοποιηθεί ο ιός του απλού έρπη (HSV-1), καθώς στο ιστορικό του ο ασθενής αναφέρει συχνά πρόσφατη λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος. Εμφανίζει πολύ βαρύτερη κλινική εικόνα από τον καλοήθη παροξυσμικό ίλιγγο, με αιφνίδια εισβολή έντονου ιλίγγου και εμέτους, επιδεινώνεται με τη κίνηση της κεφαλής και συνήθως, διαρκεί από λίγες ημέρες έως 3-4 εβδομάδες.
Τέλος αρκετά συχνός λόγω ατυχημάτων είναι και ο τραυματισμός του λαβυρίνθου (διάσειση), ο οποίος προκαλείται μετά από κάκωση της κεφαλής.Ο ασθενής πέρα από τον ίλιγγο και την αστάθεια μπορεί να παρουσιάσει ταυτόχρονα κυμαινόμενη βαρηκοΐα και εμβοές.

[φωτο: ο χειρισμός Epley για την αντιμετώπιση του καλοήθη παροξυσμικού ιλίγγου θέσης-μετάθεσης της κεφαλής]


Εμβοές
tinnitusΩς εμβοές χαρακτηρίζουμε την εμφάνιση κάποιου ήχου, χωρίς να συνυπάρχει κάποιο ηχητικό ερέθισμα. Οι ασθενείς συνήθως τις περιγράφουν σαν τρεχούμενο νερό, τζιτζίκια στα αυτιά, μέλισσες, ηλεκτρικό ρεύμα κτλ. Μπορεί να εντοπίζονται μόνο στο ένα αυτί (μονόπλευρες) ή και στα δύο (αμφοτερόπλευρες). Επίσης μπορεί να είναι ήπιας μορφής, να γίνονται δηλαδή αντιληπτές περιστασιακά, μόνο στην απόλυτη ησυχία, ή σοβαρής μορφής, όταν ακούγονται και κατά την παραμονή σε θορυβώδες περιβάλλον. Οι δεύτερες είναι αυτές που εκνευρίζουν και επηρεάζουν έντονα την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Οι περισσότεροι τύποι εμβοών σοβαρής μορφής οφείλονται σε διαταραχές της ακουστικής οδού και του κεντρικού νευρικού συστήματος.
Στις περισσότερες περιπτώσεις εμβοών συνυπάρχει μερική απώλεια της ακοής, συνήθως στις υψηλές συχνότητες, ενώ και η συχνότητα των εμβοών αντιστοιχεί συνήθως στην συχνότητα της απώλειας The Screamακοής. Αιτιολογικά η μεγάλη έκθεση σε έντονο θόρυβο αποτελεί την πιο κοινή αιτία πρόκλησης εμβοών, ενώ η ωτοσκλήρυνση, η πρεσβυακουσία, η χρόνια ωτίτιδα, η νόσος του Menière, οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, οι κακώσεις και στενώσεις της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και το ακουστικό νευρίνωμα είναι μερικές ακόμα αιτίες. Επιπλέον, φάρμακα όπως η ασπιρίνη και τα αντιφλεγμονώδη μπορεί να τις προκαλέσουν και διεγερτικές ουσίες όπως η καφεΐνη και η νικοτίνη να τις επιτείνουν. Τέλος ψυχογενείς διαταραχές, όπως η κατάθλιψη και το άγχος, συχνά συνδυάζονται με πρόκληση ή επίταση των εμβοών.
Εργαστηριακά, οι απεικόνιση του εγκεφάλου-έσω ακουστικού πόρου έχει νόημα μόνο στις μονόπλευρες εμβοές με βαρηκοϊα, εκτός εάν συνυπάρχει και άλλη νευρολογική σημειολογία. Καλό είναι επίσης να ελεγχθεί το αγγειακό δίκτυο των καρωτίδων για πιθανή στένωση.
Η αντιμετώπιση των εμβοών είναι δυσχερής και απαιτεί την επιμονή του ασθενούς. Πρώτα και κύρια θα πρέπει να απόφυγει την έκθεση σε έντονους θορύβους και τη λήψη των προαναφερθέντων φαρμάκων και ουσιών. Στις σοβαρές μορφές εμβοών, όταν συνυπάρχει και κατάθλιψη, ο ασθενής θα πρέπει να ξεκινάει αντικαταθλιπτική αγωγή, η οποία θα υφέσει και τις εμβοές. Σήμερα, υπάρχουν δύο τεχνικές για την αντιμετώπιση των εμβοών: Η ηχοκάλυψη (Vernon-masking) και η θεραπεία επανεκπαίδευσης (Jasterboff-tinnitus retraining therapy). Η αντιμετώπιση με ηχοκάλυψη αποσκοπεί στην κάλυψη των εμβοών από έναν ευχάριστο εξωτερικό ήχο (π.χ μουσική), αποσκοπώντας στη “διαγραφή” των εμβοών με το πέρασμα του χρόνου. Φορητές συσκευές, όπως τα ακουστικά βαρηκοϊας, προσφέρουν επίσης ηχοκάλυψη. Η θεωρία της επανεκπαίδευσης στηρίζεται στην αρχή του “κάματου” του νευρικού συστήματος. Με τη χρήση φορητών συσκευών που παράγουν ήχο μικρότερης έντασης από αυτή της αντίληψης της εμβοής, επιδιώκεται η κόπωση των εμβοής (κάματος) με την εξασθένηση των λειτουργικών συνδέσεων των ακουστικών οδών. Ανεξάρτητα από το ποια μέθοδο θα επιλέξουμε το σημαντικότερο είναι να ενημερώσουμε αναλυτικά τον ασθενή μας και να τον καθησυχάσουμε από τη φοβία ότι έχει κάποια ανίατη πάθηση από την οποία θα καταλήξει, γεγονός που τον ταλαιπωρεί, τον αγχώνει και επιτείνει τις ήδη υπάρχουσες εμβοές.

[φωτο: α1) ο φαύλος κύκλος των εμβοών, α2) η Κραυγή αποτελεί μια σειρά από εξπρεσιονιστικούς ζωγραφικούς πίνακες του Νορβηγού Έντβαρτ Μουνκ (Edvard Munch), που απεικονίζει μια αγωνιούσα μορφή με φόντο ουρανό σε χρώμα κόκκινο του αίματος, που θεωρείται πως συμβολίζει το ανθρώπινο είδος κάτω από τη συντριβή του υπαρξιακού τρόμου]