logo Δρ. Νικόλαος - Εμμ. Κ. Αγγουριδάκης
Ιατρός - Ωτορινολαρυγγολόγος
Χειρουργός Κεφαλής & Τραχήλου

                                         angouridakis.gr   1  ωρλ.gr

     ΓΙΑ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΚΑΛΕΣΤΕ ΣΤΟ     2   2310 920970

Χειρουργική Κεφαλής και Τραχήλου

head and neck surgeryΩς χειρουργική κεφαλής και τραχήλου χαρακτηρίζουμε τη χειρουργική αποκατάσταση βλαβών που αφορά τις ανατομικές δομές του προσώπου και του λαιμού. Αποτελεί δύσκολο κεφάλαιο της χειρουργικής και απαιτεί ιδιαίτερη εκπαίδευση, διότι το αποτέλεσμα οφείλει να είναι όχι μόνο χειρουργικά ορθό, αλλά και αισθητικά αποδεκτό. Κυρίως έχει να κάνει με την αφαίρεση εξεργασιών και μορφωμάτων της περιοχής αυτής και με δεδομένη τη στενότητα του χώρου και την πολυπλοκότητα των δομών, αποτελεί μεγάλη πρόκληση για το χειρουργό. Το φάσμα των επεμβάσεων που υπάγονται σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνει την αφαίρεση των όγκων του λάρυγγα, την αφαίρεση των όγκων της γλώσσας και του στοματοφάρυγγα, την αφαίρεση κύστεων και όγκων του τραχήλου, τον λεμφαδενικό καθαρισμό, την αφαίρεση του θυρεοειδούς αδένα και της κύστης του θυρογλωσσικού πόρου, την αφαίρεση όγκων της παρωτίδος (επιπολής και ολική παρωτιδεκτομή), την αφαίρεση του υπογναθίου σιαλογόνου αδένα καθώς και την αφαίρεση μορφωμάτων του δέρματος του προσώπου και του τραχήλου και την αισθητική αποκατάσταση των ελλειμάτων αυτών.

[φωτο: α1) καρκίνωμα γλώσσας, α2) κύστη θυρεογλωσσικού πόρου, α3) διόρκωση-Ca θυρεοειδούς αδένα]

 

Χειρουργική Ογκολογία
Η χειρουργική ογκολογία της κεφαλής και του τραχήλου ασχολείται με την ανίχνευση και τη ορθή αντιμετώπιση των νεοπλασμάτων (όγκοι) της περιοχής αυτής, όταν μπορούν και πρέπει να εξαιρεθούν. Τα νεοπλάσματα της περιοχής αυτής μπορεί να είναι καλοήθη ή κακοήθη. Και στις δύο περιπτώσεις ο ΩΡΛ οφείλει να είναι γνώστης της κλινικής σημειολογίας τους, των μεθόδων ανίχνευσης και σταδιοποίησής τους και φυσικά της αντιμετώπισής τους. Η απόκτηση των παραπάνω γνώσεων είναι απαραίτητη για την αποτελεσματικότητα της χειρουργικής αντιμετώπισής τους και απαιτεί περεταίρω εξειδίκευση και συνεχή εκπαίδευση και ενημέρωση, καθώς τα ογκολογικά δεδομένα και οι τρόποι αντιμετώπισης των νεοπλασμάτων μεταβάλλονται με το πέρασμα του χρόνου και την απόκτηση νέας γνώσης και εμπειρίας.
Υπάρχουν όμως κάποιες βασικές αρχές πάνω στις οποίες “πατάει” η εντόπιση και η χειρουργική αντιμετώπιση των όγκων της κεφαλής και του τραχήλου και επιγραμματικά αυτές είναι:
XeirourgikiOgkologia 1Σωστή διάγνωση και σταδιοποίηση: Ο Ωτορινολαρυγγολόγος, ως “και” παθολόγος της περιοχής αυτής, συχνά είναι ο πρώτος που εντοπίζει περίεργη σημειολογία, η οποία μπορεί να υποκρύπτει κάποιον όγκο. Θα πρέπει λοιπόν να γνωρίζει πότε θα πρέπει να περιμένει και πότε θα πρέπει να δρα άμεσα. Πολλοί ασθενείς θεωρούν ότι ο απεικονιστικός έλεγχος (αξονική και μαγνητική τομογραφία) αποτελεί τη σίγουρη μέθοδο ανεύρεσης της νόσου. Στην πράξη δεν συμβαίνει αυτό. Υπάρχουν περιπτώσεις που κλινικά-ενδοσκοπικά εντοπίζουμε όγκους που δεν απεικονίζονται στα αρχικά στάδια και “ξεγελούν” την τομογραφία. Αλλά και πάλι θα πρέπει, πριν φτάσουμε στην απεικόνιση, να δώσουμε πλήρη και ακριβή στοιχεία της ανατομικής θέσης που υποπτευόμαστε, ώστε να βοηθήσουμε τον ακτινολόγο να “εστιάσει” σε εκείνο το “συγκεκριμένο” σημείο που θεωρούμε ύποπτο για να το αποτυπώσει. Επιπλέον, τόσο η αξονική, όσο και η μαγνητική τομογραφία αποτελούν “ένδειξη” της νόσου, δηλαδή θέτουν την υπόνοια. Απόδειξη της νόσου αποτελεί μόνο η βιοψία. Ο εξειδικευμένος ΩΡΛ οφείλει να γνωρίζει τον ακριβή τρόπο και τη θέση από την οποία θα λάβει τη βιοψία. Κι αυτό δεν είναι πάντα τόσο απλό, όσο ακούγεται. Άν η βιοψία δεν είναι σωστή, κινδυνεύουμε να έχουμε “φυσιολογικό” αποτέλεσμα, καθυστερώντας έτσι τη διάγνωση. Γι΄αυτό το λόγο, ορισμένες φορές, απαιτούνται περισσότερες από μία βιοψίες και από διαφορετικά σημεία, σε διαφορετικούς χρόνους.
Από τη στιγμή που θα έχουμε διάγνωση μέσω της βιοψίας θα πρέπει να σταδιοποιήσουμε τον όγκο. Θα πρέπει δηλαδή να ξέρουμε τον τύπο και το μέγεθός του, να εκτιμήσουμε τη διήθηση των πέριξ ιστών, να διερευνήσουμε την πιθανότητα αιματογενούς μετάστασης και να ελέγξουμε την ύπαρξη νόσου στους επιχώριους ή σε απομακρυσμένους λεμφαδένες. Έχοντας όλα τα παραπάνω στοιχεία είμαστε πλέον σε θέση να λάβουμε τις σωστές αποφάσεις για τη θεραπευτική προσέγγισή του.
XeirourgikiOgkologia 2Χειρουργική και συντηρητική αντιμετώπιση: Από τη στιγμή που θα τεθεί η διάγνωση ενός κακοήθους όγκου και αφού αυτός σταδιοποιηθεί σωστά, θα πρέπει να αποφασιστεί ο τρόπος αντιμετώπισής του. Πλέον, μετά από πολλά χρόνια έρευνας και εμπειρίας έχουμε φτάσει στο σημείο να κωδικοποιήσουμε τον τρόπο σωστής αντιμετώπισης της νόσου. Υπάρχουν περιπτώσεις όγκων που η χειρουργική αφαίρεση είναι η μόνη αντιμετώπιση. Σε άλλες περιπτώσεις η συντηρητική θεραπεία (ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία ή και τα δύο) είναι η μόνη ενδεδειγμένη λύση. Υπάρχουν ακόμα περιπτώσεις όπου απαιτείται πρώτα η “συρρίκνωση” του όγκου συντηρητικά και μετά η χειρουργική του αφαίρεση, ενώ τέλος μπορεί πρώτα να αφαιρεθεί χειρουργικά και στη συνέχεια να απαιτηθούν συνεδρίες συντηρητικής αντιμετώπισης επικουρικά. Κάθε περίπτωση είναι εξειδικευμένη και οι αποφάσεις μας στηρίζονται σε διεθνή δεδομένα. Σε κάθε περίπτωση όμως, ο ασθενής οφείλει να είναι πλήρως ενημερωμένος, καθώς η τελική απόφαση είναι πάντοτε δική του.  
Ριζικότητα χειρουργείου: Ο όγκος θα πρέπει να αφαιρείται εντός υγιών (φυσιολογικών) ιστών γύρω από αυτόν, δηλαδή θα πρέπει να αφαιρεθεί και υγιές τμήμα του σώματος, διότι τα καρκινικά κύτταρα έχουν την τάση να εξαπλώνονται πέρα από τον όγκο και επειδή δεν είναι ορατά, δέν αποτελούν δηλαδή “μάζα”, δεν είναι δυνατόν να φανούν ούτε σε αξονική ή μαγνητική τομογραφία, αλλά ούτε και κατά τη διάρκεια της εγχείρησης, παρά μόνο στο μικροσκόπιο, με ειδικές χρώσεις, όταν ο όγκος, μετά το πέρας του χειρουργείου πάει στον Παθολογοανατόμο. Η ευρεία αυτή εκτομή σχετίζεται με τον τύπο και το μέγεθος του όγκου, με το ανατομικό σημείο που εντοπίζεται, με την γειτνίασή του με μεγάλα αγγεία-λεμφαγγεία και νεύρα. Ειδικά η περιοχή της κεφαλής και του τραχήλου είναι γεμάτη από ευγενείς δομές, κύρια-επώνυμα αγγεία και νεύρα απαιτώντας εξειδικευμένη χειρουργική αντιμετώπιση. 
Λεμφαδενικός καθαρισμός: Τα καρκινικά κύτταρα, εξερχόμενα από κάποιο όγκο, έχουν την τάση να “διηθούν” τους επιχώριους λεμφαδένες, να εισέρχονται δηλαδή στα γειτνιάζοντα λεμφαγγεία και να εγκαθίστανται στα αντίστοιχα λεμφογάγγλια. Αυτός είναι ένας από τους τρόπους μετάστασης του καρκίνου, μαζί με την αιματογενή (δηλαδή τη διασπορά καρκινικών κυττάρων μέσω των αιμοφόρων αγγείων). Ανάλογα με τον τύπο του καρκίνου, την εντόπιση, το μέγεθος και τη σταδιοποίηση του όγκου, μπορεί να απαιτηθεί, πέρα από την εξαίρεση του όγκου και η αφαίρεση ομάδας επιχώριων λεφαδένων, άσχετα από το εάν αυτοί είναι κλινικά, δηλαδή ορατά, διηθημένοι. Οι επιχώριοι λεμφαδένες μπορούν ακόμα να αντιμετωπιστούν και συντηρητικά, μέσω της ακτινοβολίας σε συγκεκριμένες περιοχές.
Επανέλεγχος: Η αντιμετώπιση του ογκολογικού ασθενούς δε σταματά με την χειρουργική ή συντηρητική του αντιμετώπιση. Ο ασθενής θα πρέπει να μπει σε πρόγραμμα παρακολούθησης σε τακτά χρονικά διαστήματα, τουλάχιστο για πέντε και ορισμένες φορές για δέκα χρόνια. Αυτό γίνεται διότι, όποια μέθοδος, χειρουργική ή συντηρητική κι αν ακολουθηθεί, ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει κάποια προβλήματα, φυσικά επακόλουθα του τρόπου αντιμετώπισης, τα οποία θα πρέπει επίσης να αντιμετωπισθούν. Επιπλέον, είναι γνωστό σε όλους ότι ο καρκίνος,όσο σωστά κι αν αντιμετωπίσθηκε πρωτογενώς, μπορεί να επανεμφανισθεί. Ο επανέλεγχος καλό θα είναι να γίνεται από το χειρουργό που αντιμετώπισε τη νόσο, ή από κάποιον που γνωρίζει τη χειρουργική ογκολογία της κεφαλής και του τραχήλου, ώστε να είναι σε θέση να υποψιαστεί τα κλινικά σημάδια της υποτροπής, όπως χαρακτηρίζεται, διότι η άμεση αντιμετώπιση της επανεμφάνισης της νόσου είναι κρίσιμη, όχι μόνο για την ποιότητα ζωής, αλλά κυρίως για την επιβίωση του ασθενούς.

[φωτο: α1) ενδοσκοπική εικόνα ασθενούς με εκτεταμένο γλωττιδικό καρκίνωμα του λάρυγγα, α2) στον ίδιο ασθενή το παρασκεύασμα του λάρυγγα μετά την ολική αφαίρεσή του, β1) μόρφωμα της αριστερής τραχηλικής χώρα, β2) χειρουργείο για όγκο της παρωτίδας, β3) λεμφαδενικός καθαρισμός, όπου φαίνεται η σφαγίτιδα απογυμνωμένη από τους λεμφαδένες]

(Όλες οι παραπάνω πληροφορίες είναι γενικές και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστούν την ιατρική γνώση και εμπειρία)